شکستگی مهره ناشی از پوکی استخوان؛ آیا قابل درمان است؟

پوکی استخوان یا استئوپروز، بیماری خاموشی است که بدون علامت خاصی، استخوان‌ها را شکننده و ضعیف می‌کند. در افراد مسن، به ویژه زنان پس از یائسگی، یکی از شایع‌ترین پیامدهای این بیماری، شکستگی مهره‌های ستون فقرات است؛ شکستگی‌هایی که حتی ممکن است با عطسه یا خم شدن ساده رخ دهند. اگر در اطرافیان شما کسی از این درد رنج می‌کشد تا انتهای مقاله با ما همراه باشید تا با بهترین راه حل‌های پزشکی این عارضه آشنا شوید.

پوکی استخوان چیست؟

پوکی استخوان (Osteoporosis) یک بیماری شایع و پیش‌رونده‌ است که باعث کاهش تدریجی تراکم استخوان و ضعیف شدن ساختار آن می‌شود. استخوان‌ها برخلاف تصور عموم، بافتی زنده و پویا دارند که همواره در حال نوسازی هستند؛ یعنی سلول‌های استخوان‌ساز، استخوان جدید تولید می‌کنند و هم‌زمان سلول‌های دیگر، استخوان‌های قدیمی را تجزیه می‌کنند. در سنین جوانی، این فرآیند تعادل دارد و استخوان‌ها قوی و سالم باقی می‌مانند. اما با افزایش سن – به‌ویژه پس از یائسگی در زنان – روند جذب استخوان از ساخت آن پیشی می‌گیرد. در نتیجه، استخوان‌ها نازک، متخلخل و شکننده می‌شوند و حتی یک زمین خوردن ساده یا فشار خفیف می‌تواند باعث شکستگی شود.

در این بخش یکی از جراحی های موفقیت آمیز درمان شکستگی مهره ناشی از پوکی استخوان را توسط دکتر بهروز گیوه چیان مشاهده می‌کنید:

چرا افراد دچار پوکی استخوان می‌شوند؟

• کاهش هورمون استروژن در زنان پس از یائسگی
• کمبود کلسیم و ویتامین D
• کم تحرکی
• مصرف برخی داروها مانند کورتون‌ها
• سابقه خانوادگی

بیشتر بخوانید: درمان دیسک کمر چگونه انجام می‌شود؟

تشخیص شکستگی مهره ناشی از پوکی استخوان

شکستگی مهره کمر می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد. از کجا بفهمیم که شکستگی مهره کمر می‌تواند ناشی از پوکی استخوان باشد؟ برای این منظور باید پوکی استخوان در فرد تشخیص داده شود. چگونه؟ برای تشخیص این بیماری از آزمایشی به نام دانسیتومتری یا سنجش تراکم استخوان (DEXA scan) استفاده می‌شود. در این تست، تراکم استخوان‌ها با عددی به نام T-score و  Z-score اندازه گیری خواهد شد:

• T-score بین -1 تا -2.5: کاهش تراکم استخوان (استئوپنی)
• T-score کمتر از -2.5: پوکی استخوان

علائم شکستگی مهره ناشی از پوکی استخوان

• درد ناگهانی و شدید در کمر یا پشت
• تشدید درد هنگام ایستادن یا نشستن طولانی
• کاهش قد
• خمیدگی غیر طبیعی ستون فقرات (قوز پشتی)

برای تشخیص دقیق شکستگی، معمولا از عکس برداری ساده با اشعه ایکس (رادیوگرافی) استفاده می‌شود. اگر پزشک بخواهد بداند شکستگی تازه اتفاق افتاده یا قدیمی است، از MRI کمک می‌گیرد. MRI می‌تواند نشان دهد که شکستگی هنوز فعال و دردناک است یا خیر؟

درمان شکستگی مهره ناشی از پوکی استخوان

برای درمان شکستگی مهره ناشی از پوکی استخوان علاوه بر درمان شکستگی اصلی باید، پوکی استخوان فرد تا جایی که ممکن است نیز درمان شود. در واقع هدف از درمان پوکی استخوان، جلوگیری از شکستگی‌های جدید و تقویت استخوان‌هاست.

درمان دارویی برای پوکی استخوان

• بیس‌فسفونات‌ها (مانند آلندرونیت) برای کاهش روند تخریب استخوان
• تزریق سالانه داروی زولدرونیک اسید
• داروهای ساخت استخوان مانند تری‌پاراتاید
• کلسیم و ویتامین D به طور مرتب

درمان‌های جراحی شکستگی مهره ناشی از پوکی استخوان

در مواردی که شکستگی مهره‌ای ناشی از پوکی استخوان باعث درد شدید، محدودیت عملکرد، یا تغییر شکل ستون فقرات می‌شود، درمان‌های دارویی به تنهایی کافی نیستند و در کنار درمان پوکی استخوان فرد باید به کمک جراحی شکستگی مهره فرد نیز درمان شود. در این شرایط، درمان‌های مداخله‌ای و جراحی می‌توانند نقش مؤثری در کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی ایفا کنند. جراحی مناسب برای درمان شکستگی مهره ناشی از پوکی استخوان، کیفوپلاستی است.

بیشتر بخوانید: جراحی سرخوردگی مهره برای چه مواردی انجام می‌شود؟

کیفوپلاستی (Kyphoplasty) چیست؟

کیفوپلاستی یک روش کم تهاجمی برای درمان شکستگی‌های فشاری مهره‌ای است. این روش معمولا در بیمارستان و با بی حسی موضعی یا بیهوشی سبک انجام می‌شود و اغلب بیمار در همان روز یا روز بعد مرخص می‌شود.

مراحل انجام کیفوپلاستی:

۱. هدایت سوزن به داخل مهره آسیب‌دیده:

در ابتدا، پزشک با استفاده از تصویربرداری زنده با اشعه ایکس (فلوروسکوپی)، یک سوزن باریک را از طریق پوست و بدون نیاز به برش جراحی وارد مهره شکسته یا فرو رفته می‌کند. این کار با دقت بالا انجام می‌شود تا به بافت‌های اطراف آسیبی نرسد.

۲. ورود و باد کردن بالون داخل مهره:

پس از جای گذاری دقیق سوزن، یک بالون کوچک و مخصوص از طریق آن وارد مهره می‌شود. این بالون به آرامی باد می‌شود تا فضای داخلی مهره را باز کند و ارتفاع از دست رفته آن (در اثر شکستگی یا فشردگی) تا حدی به حالت طبیعی برگردد. این مرحله کمک می‌کند مهره دوباره فرم بگیرد و آماده تزریق ماده ترمیمی شود.

۳. تزریق سیمان استخوانی (PMMA):

وقتی ارتفاع مهره بازسازی شد، بالون تخلیه و خارج می‌شود. سپس، فضای ایجاد شده با ماده‌ای مخصوص به نام سیمان استخوانی پر خواهد شد. این ماده در مدت چند دقیقه سفت می‌شود و باعث تثبیت مهره، کاهش درد و جلوگیری از بدتر شدن آسیب می‌گردد.

مزایای کیفوپلاستی برای درمان شکستگی مهره ناشی از پوکی استخوان

• کاهش سریع درد (در بسیاری از بیماران در همان ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول)
• پیشگیری از پیشرفت قوز پشتی
• کاهش مصرف داروهای مسکن
• بهبود تحرک و کیفیت زندگی

چه زمانی جراحی برای فرد آسیب دیده ضروری است؟

درمان‌های مداخله‌ای معمولا زمانی توصیه می‌شوند که درمان‌های دارویی و استراحت کافی نباشند. پزشک زمانی به سراغ این روش‌ها می‌رود که شرایط زیر وجود داشته باشد:

• درد شدید و مداوم:
  اگر بیمار دچار درد شدیدی در ناحیه ستون فقرات باشد که با داروهای مسکن، استراحت  بهبود نیافته، درمان مداخله‌ای مطرح می‌شود.
• فشردگی شدید مهره:
  در صورتی که مهره آسیب دیده به شدت دچار فرو رفتگی شده و ارتفاع طبیعی خود را از دست داده باشد، مداخله برای بازسازی ساختار آن لازم است.
• ایجاد یا تشدید قوز ستون فقرات:
  وقتی شکستگی موجب تغییر شکل ستون فقرات و افزایش قوز پشتی (کیفوز) شده باشد، مداخله به بازگرداندن تعادل ساختاری کمک می‌کند.
• فعال بودن شکستگی:
  اگر در تصویربرداری MRI شواهدی از التهاب یا ادم (تورم استخوانی) دیده شود، به این معناست که شکستگی تازه و فعال است و ممکن است بدون درمان مناسب، بدتر شود. در این شرایط، درمان سریع می‌تواند از پیشرفت آسیب جلوگیری کند.

عوارض کیفوپلاستی برای درمان شکستگی مهره ناشی از پوکی استخوان

کیفوپلاستی به طور کلی یک روش ایمن است، اما مانند هر مداخله پزشکی ممکن است عوارض نادری داشته باشد، از جمله:

• نشت سیمان به بافت اطراف (در موارد نادر)
• واکنش آلرژیک به داروهای بیهوشی یا مواد تشکیل دهنده سیمان
• عفونت در محل جراحی (بسیار نادر)
• خطر شکستگی مهره‌های مجاور (در صورت درمان نکردن پوکی استخوان زمینه‌ای)
• نکته مهم این است که با انتخاب جراح ماهر و رعایت اصول تخصصی، احتمال این عوارض بسیار پایین است.

❓سوالات متداول درباره شکستگی مهره ناشی از پوکی استخوان

پوکی استخوان و درد ناگهانی؛ یک زنگ خطر بزرگ

اگر از پوکی استخوان رنج می‌برید و به صورت ناگهانی دردی شدید در ستون فقرات خود احساس کردید باید خیلی سریع به یک جراح ارتوپد ماهر مراجعه کنید چرا که ممکن است دچار شکستگی مهره شده باشید. برای افراد مبتلا به پوکی استخوان، شکستن استخوان‌ها بسیار سریع‌تر از چیزی که تصور می‌کنید رخ خواهد داد. برای شروع درمان خود حتی یک ثانیه را هم از دست ندهید و همین حالا اقدام کنید تا از عوارض جبران ناپذیر بعدی جلوگیری شود.