تومور ستون فقرات: انواع، علائم و تشخیص تخصصی

تومور ستون فقرات، عارضه‌ای دردناک و در صورت عدم درمان بسیار خطرناک است. شناخت علائم و نشانه‌های تومورهای استخوانی ستون مهره‌ها می‌تواند اولین و مهمترین راه نجات بیماران باشد. اگر شما مورد مشکوک تومورهای استخوانی ستون فقرات هستید، در این مقاله پاسخ تخصصی تمام سوالات خود را دریافت خواهید کرد. همچنین در انتهای مقاله امکان دریافت مشاوره تخصصی آنلاین نیز برای شما فراهم شده است.

تومور ستون فقرات در کودکان و بزرگسالان

تومورهای ستون فقرات، چه خوش خیم و چه بدخیم، می‌توانند تاثیرات قابل توجهی بر سلامت فرد داشته باشند. ستون فقرات نقش حیاتی در پایداری و حرکت بدن ایفا می‌کند و به عنوان محافظ نخاع، آسیب به آن می‌تواند پیامدهای جدی داشته باشد. در کودکان، تومورهای اولیه استخوانی، مانند استئوسارکوم و اوینگ سارکوم، شایع‌ترند و بیشتر در مهره‌ها و استخوان‌های اطراف آن رخ می‌دهند. این تومورها معمولا در سنین جوانی بروز می‌کنند و در صورت عدم تشخیص یا درمان به موقع، ممکن است منجر به مشکلات حرکتی و انحرافات ستون فقرات شوند.

در بزرگسالان، معمولا تومورهای متاستاتیک به ستون فقرات از سایر قسمت‌های بدن مانند ریه، پستان، پروستات و کلیه‌ها گسترش می‌یابند. این تومورها می‌توانند فشار زیادی بر نخاع وارد کرده و موجب درد شدید، ضعف اندام‌ها یا حتی فلج شوند. تشخیص به موقع و درمان صحیح این تومورها اهمیت فراوانی دارد، زیرا فشار بر نخاع می‌تواند به عوارض غیرقابل برگشتی منجر شود که کیفیت زندگی بیمار را به شدت تحت تاثیر قرار می‌دهد.

آشنایی با انواع تومورهای ستون فقرات

تومورهای ستون فقرات می‌توانند انواع مختلفی داشته باشند که در ادامه آن‌ها را بررسی خواهیم کرد:

۱. تومورهای خوش‌خیم

• Osteoid osteoma: ضایعه‌ای کوچک و خوش خیم که اغلب در نوجوانان مشاهده می‌شود. نشانه متمایزش درد مشخص و شدید در شب و کاهش آن با مصرف ضدالتهاب از ویژگی‌های بالینی این ضایعه است.
• Osteoblastoma: توموری بزرگتر و تهاجمی‌تر نسبت به osteoid osteoma که معمولا در عناصر خلفی مهره‌ها دیده می‌شود. به خاطر اندازه و رفتار تهاجمی‌ترش، می‌تواند باعث علائم محلی بیشتری شود و در محل خلفی مهره‌ها رشد می‌کند.
• Hemangioma: شایع ترین تومور خوش خیم مهره‌ای است و اغلب بدون علامت باقی می‌ماند؛ یعنی بسیاری از بیماران علامتی ندارند و ضایعه به طور اتفاقی تشخیص داده می‌شود. با این حال در موارد نادر این همانژیوم‌ها می‌توانند باعث شکستگی پاتولوژیک مهره یا فشردگی نخاع شوند که پیامدهای جدی‌تری به‌دنبال دارد.
• Giant cell tumor: توموری که از نظر بافت شناسی خوش خیم در نظر گرفته می‌شود اما پتانسیل رشد سریع و تخریب کننده دارد؛ به همین دلیل گرچه از نوع خوش خیم است، رفتار محلی آن می‌تواند تخریبی و همراه با تخریب استخوان باشد.

📄همه چیز را درباره درمان دیسک کمر بدانید‼️

۲. تومورهای بدخیم اولیه

• Osteosarcoma: توموری بدخیم با تمایل به انتشار سریع؛ این بدخیمی ماهیت تهاجمی دارد و می‌تواند به سرعت گسترش یابد.
• Ewing’s sarcoma: توموری که بیشتر در کودکان و نوجوانان دیده می‌شود و دارای سیر تهاجمی است؛ یعنی در این گروه سنی معمولا سریع و مهاجم می‌باشد.
• Chondrosarcoma: این نوع در بزرگسالان شایع‌تر است و از ویژگی‌های آن مقاومت نسبتا بالایش به شیمی درمانی است؛ بنابراین در بزرگسالان بیشتر به‌عنوان یک تومور بدخیم با پاسخ محدود به شیمی درمانی مطرح می‌شود.

۳. تومورهای متاستاتیک

این گروه شایع‌ترین تومورهای ستون فقرات در بالغین هستند. منشاهای شایع متاستاز به ستون فقرات شامل پستان، پروستات، ریه، کلیه و تیروئید می‌شوند. به طور کلی حدود ۷۰٪ از متاستازهای اسکلتی در مهره‌ها رخ می‌دهند، یعنی مهره‌ها مکان بسیار شایعی برای پیشروی سرطان‌های متاستاتیک از سایر اعضای بدن هستند و بنابراین در بزرگسالان غالب توده‌های مهره‌ای منشا متاستاتیک دارند.

تظاهرات بالینی و علائم تومورهای ستون فقرات

شناخت علائم تومورهای ستون فقرات اهمیت زیادی دارد، زیرا بسیاری از بیماران در ابتدا با نشانه‌های مبهم مراجعه می‌کنند و تشخیص به موقع می‌تواند از بروز عوارض جبران ناپذیر جلوگیری کند. مهم‌ترین علائم عبارت‌اند از:

درد ستون فقرات

• شایع‌ترین علامت در بیماران مبتلا است.
• معمولا در شب شدیدتر بوده و با استراحت بهبود نمی‌یابد.
• می‌تواند با گذشت زمان پیشرونده شود.

علائم عصبی

• بروز ضعف یا بی حسی در اندام‌ها
• اختلال در عملکرد عصبی مانند بی‌اختیاری ادرار یا مدفوع در صورت فشار بر نخاع یا ریشه‌های عصبی

دفورمیتی (تغییر شکل) ستون فقرات

• ایجاد اسکولیوز یا کیفوز (انحراف ستون فقرات) در اثر رشد یا فشار تومور
• این تغییر شکل‌ها به ویژه در کودکان بیشتر دیده می‌شوند.

شکستگی پاتولوژیک

• ناشی از ضعف ساختاری مهره‌ها در اثر درگیری تومور
• شایع تر در تومورهای متاستاتیک

علائم عمومی

• کاهش وزن بدون علت مشخص
• تب یا عرق شبانه در برخی بیماران

روش‌های تشخیصی تومورهای ستون فقرات

تومورهای ستون فقرات بسته به شدت و علائم آن‌ها روش‌های مختلفی برای تشخیص دارند.

معاینه بالینی: اولین مرحله ارزیابی است که شامل بررسی وضعیت حرکتی، حسی و رفلکس‌های بیمار می‌شود. پزشک به علائمی مثل ضعف اندام‌ها، بی حسی یا بی‌اختیاری ادرار و مدفوع توجه ویژه دارد.

رادیوگرافی ساده: روشی اولیه برای تصویربرداری از ستون فقرات است. در بسیاری از بیماران ممکن است طبیعی به نظر برسد، اما گاهی نشانه‌هایی از تخریب استخوانی یا تغییر شکل مهره‌ها را آشکار می‌کند.

MRI: بهترین ابزار برای بررسی دقیق تومور، فشار بر نخاع و وضعیت بافت‌های نرم اطراف. این روش حساس‌ترین تکنیک برای شناسایی درگیری عصبی به شمار می‌آید.

CT اسکن: به طور ویژه برای مشاهده جزئیات استخوانی مفید است. در ضایعاتی مانند osteoid osteoma می‌تواند nidus را به طور واضح نشان دهد.

Bone scan یا PET-CT: روش‌های پیشرفته‌ای که به یافتن متاستازهای متعدد در اسکلت کمک می‌کنند و گستردگی بیماری را مشخص می‌سازند.

بیوپسی: تنها روش تشخیصی قطعی است. نمونه‌برداری از بافت ضایعه و بررسی پاتولوژیک آن نوع دقیق تومور را مشخص می‌کند و مسیر درمانی را تعیین می‌نماید.

📄جراحی مجدد ستون فقرات در چه شرایطی انجام می‌شود⁉️

درمان‌های موجود تومورهای ستون فقرات

• جراحی: درمان تومور ستون مهره‌ها شامل برداشت تومور، کاهش فشار از روی نخاع (دکمپرسیون) و در صورت نیاز تثبیت مهره‌ها برای جلوگیری از ناپایداری ستون فقرات می‌شود.
• رادیوتراپی: بیشتر در متاستازها و تومورهایی که به اشعه حساس هستند به‌کار می‌رود و می‌تواند به کنترل درد و کاهش رشد ضایعه کمک کند.
• شیمی درمانی یا درمان سیستمیک: بسته به نوع تومور بدخیم اولیه، برای کنترل سلول‌های سرطانی در بدن و جلوگیری از گسترش بیماری استفاده می‌شود.
• روش‌های کم‌تهاجمی: شامل تکنیک‌هایی مانند رادیوفرکوئنسی ابلیشن برای درمان osteoid osteoma یا ورتبروپلاستی برای تقویت مهره و کاهش درد در شکستگی‌های پاتولوژیک.

اهمیت جراح ارتوپد ستون فقرات در درمان تومورهای ستون فقرات

جراح ارتوپد ستون فقرات نقش حیاتی در تشخیص و درمان تومورهای این ناحیه دارد. شناسایی زودهنگام علائمی مانند درد غیرمعمول یا اسکولیوز ناگهانی می‌تواند به تشخیص سریع تومور کمک کند. جراح در جراحی‌های پیچیده شامل دکمپرسیون نخاع، برداشت تومور و بازسازی ستون فقرات نقش اساسی دارد. در موارد اورژانسی مانند فشردگی نخاع ناشی از متاستاز، جراح باید اقدامات فوری و موثر انجام دهد. همچنین، اصلاح انحرافات ستون فقرات مانند اسکولیوز یا کیفوز به‌طور همزمان با درمان تومور امکان‌پذیر است. جراح ارتوپد ستون فقرات هدایت گر تیم درمانی چند تخصصی است و هماهنگی بین متخصصان مختلف را مدیریت می‌کند.

موارد نمونه تومورهای ستون فقرات

• Osteoid Osteoma و Osteoblastoma: ضایعات خوش‌خیم که معمولاً با درد یا اسکولیوز همراه هستند و درمان آن‌ها معمولا با روش‌های کم‌تهاجمی یا جراحی انجام می‌شود.
• متاستازهای ستون فقرات: این‌ها شایع‌ترین ضایعات در بزرگسالان هستند که می‌توانند به‌عنوان اولین علامت سرطان زمینه‌ای عمل کنند.

• کودکان: بیشتر با تومورهای اولیه مانند osteoblastoma و Ewing’s sarcoma روبه‌رو هستند که همراه با دفورمیتی‌های ستون فقرات مانند اسکولیوز شایع‌تر است.
• بزرگسالان: در این گروه، متاستازها و شکستگی‌های پاتولوژیک ناشی از تومورهای دیگر بیشتر مشاهده می‌شود.
• در هر دو گروه سنی، نقش جراحی در درمان تومورهای ستون فقرات حیاتی است.

❓سوالات متداول تومورهای ستون فقرات

تومورهای ستون فقرات را بشناسید!

تومورهای ستون فقرات از خوش‌خیم تا متاستاتیک طیف وسیعی دارند. تشخیص زودهنگام و مداخله تخصصی جراح ارتوپد ستون فقرات نقش حیاتی در حفظ عملکرد عصبی و کیفیت زندگی بیماران دارد. ارجاع سریع بیماران مشکوک به تومور ستون فقرات، بهترین نتیجه درمانی را تضمین می‌کند.